Bağımlılık Tedavisinde Hangi Yöntemler Uygulanıyor? | Doç. Dr. Hakan Delibaş

Bu rahatsızlıkta ilaç tedavisi ve psikoterapi temel tedavi yöntemleridir. Öncelikle kişide eş tanı olup olmadığının değerlendirilmesi çok önemlidir. Sıklıkla birden fazla ruhsal ya da tıbbi durum bir arada bulunabilir ve bu durumların tedavisinin uygun şekilde yönetilmesi gerekir.

Tedavi sürecinin başında kapsamlı bir tedavi planı yapılır. Bu plan doğrultusunda hasta ve hasta yakınları bilgilendirilir, yönlendirilir ve psikososyal tedaviler planlanır. Uygulanacak tedavilerin endikasyonları ve kontrendikasyonları dikkatle değerlendirilir. Çünkü kişinin kullandığı bazı maddeler, özellikle madde bağımlılığı söz konusuysa, yoksunluk döneminde ciddi rahatsızlıklara ve önemli tıbbi sorunlara yol açabilir. Bu nedenle yoksunluk tedavisinin doğru şekilde yapılması, hasta ve yakınlarının bu süreç hakkında bilgilendirilmesi ve sakinleştirilmesi büyük önem taşır.

Akut dönem atlatıldıktan sonra hastadan ayrıntılı bir öykü alınır. Kişinin ne zamandır madde kullandığı, hangi maddeleri kullandığı, kullanım nedenleri ve bu davranışları tetikleyen durumlar ayrıntılı olarak değerlendirilir. Bu bilgiler doğrultusunda kişiye özel bir tedavi planı oluşturulur. Tedavi planı, danışanın ihtiyaçlarına, beklentilerine ve motivasyon düzeyine göre düzenlenir.

Bazı kişiler tedaviye başlangıçta istekli olmayabilir ve yakınları tarafından zorla getirilmiş olabilir. Ancak kişinin tedaviye gelmesine neden olan mutlaka bir sebep vardır. Bu noktada motivasyonel görüşme teknikleri kullanılarak kişi tedavi sürecine motive edilir. Ardından ilaç tedavisi ve psikoterapi planlanır ve süreç hem danışan hem de yakınlarıyla birlikte yürütülür.

Bağımlılık tedavisinde birçok psikoterapi tekniği kullanılmaktadır. Bunlar arasında Kabul ve Kararlılık Terapisi de yer almaktadır. Bu yaklaşımda kişiyle birlikte bir tedavi planı oluşturulur ve danışan tedavinin aktif bir parçası hâline getirilir. Süreç birlikte yönetilir. Klinik deneyimlerime göre bu yaklaşım, bağımlılık tedavisinde oldukça etkili olabilmektedir. Her ne kadar bazı kılavuzlarda birinci basamak tedavi olarak yer almasa da, destekleyici ve tamamlayıcı bir yöntem olarak fayda sağladığı görülmektedir.

Elbette bu terapiler, ilaç tedavileriyle birlikte ve kişinin günlük yaşamını yeniden düzenlemesine yardımcı olacak şekilde uygulanır. Tedavi süreci, kişiye özel olarak yapılandırılır ve sürdürülebilir hâle getirilir.